RSVP nədir və qonaqlardan «gəlirəm» cavabını necə almaq olar

Toydan bir həftə əvvəl şadlıq sarayından zəng gəlir: «Son rəqəmi deyin». Bir çox cütlük məhz bu an siyahıya baxır və görür ki, dəvət etdiyi 300 nəfərdən cavab verən 40 nəfərdir. Qalanları üçün yalnız təxmin var: «əmimgil yəqin gələr». Bu yazı həmin təxmini rəqəmə çevirmək haqqındadır: RSVP nə deməkdir, cavabı necə nəzakətlə istəmək olar və susan qonaqlarla nə etmək lazımdır.

RSVP nə deməkdir

RSVP fransızca «répondez s'il vous plaît» ifadəsinin qısaltmasıdır, yəni «zəhmət olmasa, cavab verin». Dəvətnamədə bu sadə bir xahişdir: gəlib-gəlməyəcəyinizi bildirin. Maraqlıdır ki, Fransanın özündə bu qısaltma artıq köhnə və rəsmi səslənir, orada daha çox «Réponse attendue avant le...» yazırlar, yəni «cavabınızı filan tarixə qədər gözləyirik». Əsas fikir də elə budur: xahiş və konkret tarix.

Bizdə «toya hamı gəlir». Bəs niyə soruşmalı?

Azərbaycanda dəvətə cavab vermək vərdişi zəifdir. Bir çox qonaq düşünür ki, dəvət gəlibsə, gəlmək təbiidir, ayrıca «gəlirəm» demək artıqdır. Bəziləri isə «gələ bilmirəm» deməyə utanır və susur. İngilisdilli ölkələrdə bunun üçün ayrıca forma var, «regrets only»: yalnız gəlməyənlər xəbər verir. Bizdə isə çox vaxt gəlməyənlər də xəbər vermir.

Problem ondadır ki, toyun xərci nəfərlə hesablanır. Restoranlar menyunu adətən adambaşı qiymətlə verir, masaların sayı qonaq sayından çıxır, oturma planı isə hər adın bir stula düşməsini tələb edir. Səhv hər iki tərəfə baha başa gəlir:

• Rəqəmi çox versəniz: boş qalan hər yerin pulunu ödəyirsiniz, zalın bir küncü yarımçıq görünür.
• Rəqəmi az versəniz: son anda əlavə masa qoyulur, qonaqlar sıxlaşır, kimsə oturmağa yer axtarır.
• Rəqəm ümumiyyətlə yoxdursa: oturma planı qurmaq mümkün olmur və qapıda «bizim masa hansıdır?» sualı başlayır.

Dəvətnamədə cavabı necə istəmək olar

Cavab istəmək ədəbsizlik deyil, sadəcə tonu düz tutmaq lazımdır. Səbəbi göstərin və tarixi yazın. «Masaları hazırlamaq üçün» kimi kiçik izah xahişi tələbdən qayğıya çevirir. Nümunələr:

• Gəlib-gəlməyəcəyinizi 15 noyabra qədər bildirsəniz, çox sevinərik.
• Sizə yer ayırmaq üçün cavabınızı 15 noyabra qədər gözləyirik.
• Zəhmət olmasa, iştirakınızı 15 noyabra qədər təsdiqləyin. Masaları cavablara görə hazırlayırıq.
• Gələ bilməsəniz də bir sözlə xəbər verin, anlayışla qarşılayarıq.

Bu cümlələrdən isə çəkinin: «Cavab verməyənlər gəlməyəcək sayılır», «Təsdiq olmadan yer ayrılmayacaq». Belə ifadələr dəvəti ultimatuma çevirir və xüsusən yaşlı qohumları incidir.

Son tarix: toydan 10 ilə 14 gün əvvəl

Cavab üçün son günü toydan 10 ilə 14 gün əvvələ qoyun. Bu sizə iki şey verir: susan qonaqlarla əlaqə saxlamağa vaxt və oturma planını rahat qurmağa bir neçə gün. Restoranlar son rəqəmi adətən toydan bir neçə gün əvvəl istəyir, bunu müqavilədə dəqiqləşdirin. Tarixi də konkret yazın: «iki həftə əvvəl» yox, «15 noyabra qədər». Qonaq hesablama aparmamalıdır.

Cavab gəlmirsə: bir xatırlatma, sonra zəng

1. 01Son tarixdən 3 ilə 4 gün əvvəl: cavab verməyənlərə qısa, şəxsi xatırlatma. Qrup çatına yox, hər kəsə ayrıca.
2. 02Son tarix keçdi: hələ də susanlara zəng edin. «Gəlirsiniz? Neçə nəfər olacaqsınız?» sualı bir dəqiqə çəkir.
3. 03Yaşlı qohumlar: onlara xatırlatma mesajı yox, birbaşa zəng daha düzgündür.
4. 04Zəngdən sonra da cavab yoxdursa: qonağı ayrıca «məlum deyil» qrupuna yazın.

Uşaqlar və «+1»: kim kimlə gəlir

Rəqəm ən çox burada sürüşür. «Samir Hüseynov» adına göndərilən dəvətlə Samir bəy həyat yoldaşı, iki uşağı və bacısı ilə gələ bilər. Bunun qarşısını dəvətin ünvanında almaq olar:

• Kimi dəvət etdiyinizi açıq yazın: «Samir Hüseynov və xanımı» və ya «Hüseynovlar ailəsi».
• Cavabda nəfər sayını soruşun, uşaqlar daxil. «Gəlirəm» tək başına rəqəm deyil.
• Kiçik uşaqlar üçün ayrıca stul lazım olub-olmadığını restoranla əvvəlcədən razılaşın və uşaqları siyahıda ayrıca qeyd edin.
• Subay dostlara «+1» verirsinizsə, bunu açıq yazın. Verməyəcəksinizsə, dəvət yalnız onun adına olsun.

«Gəlirəm» deyib gəlməyənlər, cavabsız gələnlər

İkisi də olur və çox vaxt biri digərini qismən bağlayır. «Gəlirəm» deyənlərdən kimsə toy günü xəstələnir, kimsə səfərdən qayıda bilmir. Cavab verməyən uzaq qohum isə axşam qapıda görünür, çünki onun üçün dəvətin özü artıq «gəlirəm» demək idi. Ona görə siyahını üç hissədə saxlayın: təsdiqləyənlər, imtina edənlər və cavabsızlar. Cavabsızları da ikiyə bölün: «mütləq gələr» (yaxın ailə və ağsaqqallar, onlar çox vaxt cavab vermir, amma gəlir) və «məlum deyil».

Restorana veriləcək son rəqəm

Son rəqəmi belə yığın: təsdiqləyənlərin nəfər sayı, üstəgəl «mütləq gələr» qrupu, üstəgəl kiçik ehtiyat. Praktikada 3 ilə 5 faizlik ehtiyat çox vaxt kifayət edir. Məsələn, Cavid və Səbinə 280 nəfər dəvət edib. Son tarixə qədər 210 nəfər təsdiqləyib, 25 nəfər imtina edib, cavab verməyən yaxın ailədən 20 nəfər isə «mütləq gələr» qrupundadır. 210 üstəgəl 20 edir 230, üstəgəl təxminən 4 faiz ehtiyat, restorana 240 nəfər deyirlər. Qalan 25 cavabsız qonaq üçün ayrıca masa açmırlar: gələn olsa, ehtiyat yerlərə oturur.

Cavabları bir yerdə toplamaq

WhatsApp mesajları, zənglər və «anam dedi, xalam gəlir» kimi xəbərlər ayrı-ayrı yerlərdə qalanda rəqəm hər gün dəyişir. Cavablar bir yerə yığılmalıdır. Bizim dəvətnamələrdə bunun üçün cavab forması var: qonaq «Gələcəyəm» və ya «Gələ bilməyəcəyəm» seçir və neçə nəfər gələcəyini yazır. Formada «bəlkə» düyməsi qəsdən yoxdur, çünki restoran «bəlkə» ilə hesablamır. Son tarixi yazsanız, dəvətnamə onu qonağa göstərir, tarix keçəndən sonra isə forma bağlanır.

Cütlük kabinetdə cəmi görür: neçə nəfər gəlir, kim imtina edib, kim hələ cavab verməyib. Şəxsi linklə dəvət olunan qonaqlarda dəvətnaməni açıb cavab verməyənlər ilə heç açmayanlar ayrıca görünür, xatırlatma isə bir toxunuşla WhatsApp-dan gedir. Telefonla gələn cavabları əl ilə əlavə edirsiniz, siyahını Excel-ə yükləyirsiniz və təsdiq olunan say oturma planına özü düşür.

Cavab forması olan dəvətnamə hazırlamaq istəyirsinizsə, şablonlara baxın.

Qısa cavablar

RSVP nə deməkdir?

Fransızca «répondez s'il vous plaît», yəni «zəhmət olmasa, cavab verin». Dəvətnamədə qonaqdan gəlib-gəlməyəcəyini müəyyən tarixə qədər bildirməsi xahiş olunur.

Cavab üçün son tarix nə vaxt olmalıdır?

Toydan 10 ilə 14 gün əvvəl. Bu, susan qonaqlara zəng etməyə və oturma planını rahat qurmağa vaxt saxlayır.

Cavab verməyən qonağı necə saymaq?

Əvvəlcə bir xatırlatma göndərin, sonra zəng edin. Yenə cavab yoxdursa, yaxın ailəni gələn kimi sayın, uzaq tanışlar üçün isə 3 ilə 5 faizlik ehtiyat yer saxlayın.